Tôi được tham gia làm ban giám khảo cho cuộc thi Bản Lĩnh Marketer 2016 của ĐH Ngoại Thương Hà Nội. Đây là vòng thi mà các bạn phải trình bày bảng kế hoạch marketing của mình cho một sản phẩm với ngân sách là 1,5 tỉ đồng. Có tổng cộng 30 đội lọt vào vòng này, có hai phòng chấm thi, mỗi phòng sẽ chấm cho 15 đội. Và ôi, tôi phải ôm đầu vì đọc các bản kế hoạch và nghe trình bày.

Tình trạng thiếu tư duy nền tảng và kiến thức căn bản

Phải nói một điều rất đáng khen là các bạn sinh viên bây giờ làm slide thuyết trình quá đẹp, khả năng tìm hiểu của các bạn cũng rất tốt. Tuy nhiên, với việc thông tin trên mạng tràn ngập như hiện nay, và không phải ai cũng lọc được thông tin tốt để đọc – học, dễ thấy rằng  sinh viên chỉ biết được những cái bề nổi mà không hiểu bản chất. Dễ hiểu có thể gọi là: Không phải người ta chọn sai chỗ để học mà chọn sai “thầy”. “Thầy” hiểu cả nghĩa đen lẫn nghĩa bóng, là một người thầy thật sự giỏi để bạn học tập, là một trang nội dung đáng tin cậy, là một trung tâm dạy thật sự là thực học.

Trong bảng kế hoạch của sinh viên, để nói về những thứ gần nhất về công việc của tôi thì thấy các bạn rất khá khi nhắc đến growth hacking, nhưng cách bạn trình bày định nghĩa về Growth hacking đơn giản là chia sẻ code giảm giá, hoặc đôi khi các bạn chỉ nhắc về nó một cách rất sáo rỗng. Từ khóa thứ 2 về Online marketing mà tôi nghe nhiều nhất ở phần trình bày của các bạn là SEO (mà cứ đọc là sờ eo seo ấy :(, s-i-o cơ mà, đôi khi bản thân tôi tưởng bạn đang nói gì về bán hàng ấy :(). Đối với các bạn SEO như là tất cả, trong khi thậm chí phân biệt giữa Online Marketing và Digital Marketing cũng không phân biệt nổi.

Xin-ngung-viet-ke-hoach-marketing-kieu-fmcg-01
Một trong những slide trình bày về Growth Hacking – tôi đánh giá vẫn đỡ hơn những nhóm khác cứ nhắc tới thuật ngữ này mà vẫn không hiểu gì nhiều.

Bản kế hoạch mang đậm tính bay bổng – lãng mạn

Một điều thắc mắc chung của tôi và hai vị giám khảo cùng phòng là tại sao các bản kế hoạch này cứ na ná nhau về cấu trúc, cùng với sự giống nhau bởi việc tiếp cận, dùng các thuật ngữ như: Customer’s insight, big idea, activation,… Hoặc lúc nào cũng dùng những phương thức na ná nhau về triển khai: Viral clip, KOLs,… Trên thực tế dựa vào những insight các bạn phân tích trong bài thì khó có thể “viral” được, nặng hơn là nhiều bạn cứ nghĩ làm ra một video clip, kêu mọi người share, chạy quảng cáo cho cái clip đó thì đã là “viral” rồi, trong khi không hiểu về hành vi – động lực chia sẻ của người dùng.

Chính ở những phần không hiểu sâu về bản chất như tôi đã nói ở trên, chính vì vậy khi ra cái mà các bạn gọi là “big idea” luôn có những tình huống rất dở khóc dở cười.

Đơn cử một nhóm chọn nhắm mục tiêu vào các bạn nữ, và đây là “big idea” của các bạn: “Giúp bạn gái tự mình tận hưởng trọn vẹn niềm vui trên từng con phố” – Một ý tưởng rất con gái và rất Kotex xì tin.

Xin-ngung-viet-ke-hoach-kieu-fmcg-04 (2)

Một nhóm khác chọn đối tượng mục tiêu là nam, cách họ tiếp cận là về tâm lý đối tượng này là thích làm chỗ dựa trong một mối quan hệ.

Xin-dung-ngay-cach-viet-ke-hoach-kieu-fmcg

Rồi một số hoạt động “activation” của các nhóm khác như sau:

 

Xin-ngung-viet-ke-hoach-marketing-kieu-fmcg-05 (3)
Dán banner trên xe buýt, talkshow “Sống thảnh thơi giữa thời đại bộn bề”, … và nhiều hoạt động khác
Xin-ngung-viet-ke-hoach-marketing-kieu-fmcg-07
Đặt hẳn baloon dưới tòa nhà Lotte
Xin-ngung-viet-ke-hoach-marketing-kieu-fmcg-05 (2)
Hội thảo Quản trị thời gian hiệu quả kèm theo đêm nhạc Hà Nội không vội được đâu với các ca sĩ nổi tiếng

Đến lúc này bạn đã đoán ra được sản phẩm mà các bạn thí sinh phải làm trong cuộc thi chưa? Không phải bột giặt, không phải dầu gội đầu, không phải bvs, không phải nước giải khát,… mà đó là một ứng dụng địa điểm mang tên Cốc Cốc Map – bản đồ chi tiết 63 tỉnh thành Việt Nam. À không, tôi nhầm, đó là một ứng dụng khác cũng về địa điểm – nhưng là địa điểm sửa xe, cứu hộ, cây ATM. Ứng dụng này mang tên VIVU. Tên khá hay nhưng cũng dễ làm các bạn sinh viên bay.

Cần nhấn mạnh ở một điểm là các bạn làm đề thi này không phải ngu dốt. Các bạn đều rất trẻ, rất thông minh, tuy nhiên các bạn chưa được học ở một người thầy tốt, chưa tiếp cận thông tin một cách toàn diện hoặc chủ động. Ở ngoài kia, không chỉ các công  về ngành hàng tiêu dùng mà còn rất nhiều những công ty khác. Trên đời này không chỉ có mỗi Unilever, không chỉ mỗi Uber, mà những công ty cũng to khác, theo những ngành khác nhau và có những đặc thù làm Marketing khác nhau. Thử hỏi bạn có biết Sanofi, Epinion, Cargill,… Nếu không biết hãy lên Cốc Cốc mà search nhé. lol

Nói thế không phải là mỗi ngành sẽ có kiểu làm kế hoạch Marketing khác nhau, bản chất một kế hoạch Marketing sẽ có những phần rất căn bản – nền tảng mà đúng với bất kì ngành hàng nào. Nhưng vì đối với bản thân mỗi bạn sinh viên lại bị “ám ảnh” về các công ty to, các ngành hàng tiêu dùng FMCG, và việc dạy học ở các trung tâm theo kiểu bê nguyên xi cách hiểu & làm từ FMCG, … Tất cả điều đó làm cho một số sinh viên lệch lạc cách nghĩ về Marketing. Thử hỏi hàng năm hàng trăm ngàn sinh viên ra trường muốn làm công việc Marketing, vậy sao Doanh nghiệp vẫn luôn thiếu người. Đó chính là sự “vênh” giữa việc doanh nghiệp yêu cầu và năng lực sinh viên. Cần nói luôn năng lực sinh viên không phải kinh nghiệm làm việc gì nhiều hay cao siêu mà chính là cách tư duy của chính sinh viên đó.

Những mộng tưởng trên đời này chỉ có công ty to, ngành hàng tiêu dùng, biết trên đầu ngón tay vài công ty, khi vào đời rồi các bạn sẽ bị hẫng, sẽ xoay trở vất vả trong cuộc đời này. 5 phút cho việc phản biện của mỗi đội không làm tôi nói hết được với các em nhiều điều. Chỉ đành tặc lưỡi với BTC: Đành để đời này dạy các bạn khi thật sự ra ngoài đường chinh chiến vậy.

Vậy nên, tôi nghĩ mãi mới viết bài này, để mong cho các bạn thí sinh cũng như nhiều bạn khác có thể đọc được.

Xin chào. Chúc các bạn sẽ luôn tỉnh táo và không ngừng cố gắng học hỏi.

P/s: Một số bài viết bạn có thể đọc để tham khảo thêm những điều tôi đã đề cập:

Advertisements